replika telefonlardan tarih bilgileri sizin icin replika telefonlar bu yazıları ve bilgileri hazırladı sizinde herzaman oldugu gibi replika telefonlar diyorki güneye indiler. Hedefleri 30 yıl önce de ezdikleri Albanya oldu Bu esna-INmlann başında halifeye itaat arz etmiş Cuvanşir adlı bir bey bulunmak-^ niâzariar çapul ve talan maksadıyla Albanya'ya akm yaptılar... Cuvan-şortlusunu alıp Kür Nehri'nin öbür sahiline geçti ve Hazarlara hucum etti... jjunbüyük galibiyet kazandı ve barbar kabilenin başbuğuna şu sözleri söyle-j^tSveÇola kapısından geri çekil ve bir daha buraya dönme. Çünkü Allah şjdburaya olan yolunu kestirdi"*^. Henüz üzerinden bir kuşak geçmemiş Al-istilası vc Tiflis kuşatmasmm Alban ve Gürcüler üzerinde derin tesir bı-anlaşılıyor ki, bağlı bulundukları Araplardan önce Hazarlara onlar şıd* Jetle mukavemet etmişlerdir*Araplann o günlerde Hazarlara karşı duramayışı sebebiyle Cuvanşir başımı gresine bakmak zorunda kaldı. 664 yılı sonundaki Ermeni topraklarına ka-jırulaşan (Hazar adma) Hun akını onu anlaşılan Hun beyi ile uzlaşmaya mec-tokıldı. Onu kendi tarafına çekmek isteyen bey, dostluk antlaşması imzaladı-jıpbı, kızını da büyük hediyelerle ona gelin verdi ve önceki akınlarda alınmış mrlen ve mallan iade etti. Öte yandan Cuvanşir Müslümanlardan korktuğu ıçmbiatinden vazgeçmedi**. Bu şekilde antlaşmaya iştiyaklı olmaları Hazarların alında iyi durumda olmadıklarını, zor bela toparlandıklarını göstermektedir. Mu de güneyi iyice sağlama aldıktan sonra Bulgar cephesine yoğunlaşacaklardı Bizim Bulgar savaşlarını 665-675 civarlarına yerleştirmemizin sebebi de budu.
Mtekim Bulgar meselesini hallettikten hemen soıua, 6Srde tekrar güneye döneceklerdir. Damat Cuvanşir bir suikastla öldürülür ve yerine Varaz-Trdat «ep. Bunun üzerine kan davası iddia eden 'Hunlarm başbuğu ve beyi" Alp İli-HcrfDteber) büyük bir ordu ile Albanya'ya saldırır. Çaresiz kalan ve hiçbir şey ııpıınayan yeni Alban prensi, ancak Eliazar adlı piskoposun Alp İlituer'e gidip ^vannası ve iknası ile durumu kurtarabildi*^. Alp'in etkilenmesi üzerine Al-War bir siyaset araa olarak dini kullanmaya karar verdiler ve ikna kabiliyeti 'Tiksek Kolmank Piskoposu İsrail'i onu
Bu diplomatik girişim Albanlan cesaretlendirir ve konuyu kökten run Hunlan/Hazarlan Hıristiyanlaştırmak olduğu düşüncesiyle koponı İsrail'i göndermişlerdir. Burada Türklerin eski dini inançlarını ıpuçlan bulunmaktadır. Mesela "Farslann Aspandiat dedikleri Tann-Hm li ilaha' Hunlar Ku'ar diyorlardı". Ayrıca yuğ törenleri, ateş ve suya sayp*^ sal ağaç inana gibi öğelerden bahsedilmektedir. Sonuçta, kendisi Hazar ly^ run damadı olan ve kahramanhğı Ue büyük itibar toplayan Hun ilteberl, pos İsrail'i büyük hürmetle karşılamış ve onun vaftiz davetini kabul etmişte Ilteber halkın ve beylerin itirazına ve isyanına direnmiştir ama akıbetini biljn^ yoruz. Btr süre sonra Dağıstan'da Müslüman bir ahalinin ortaya çıkışı, Hınst, yanlığın Türkler arasmda kök salmadığım gösteriyor". En azmdan HazarUn^ buna mudahil olduklarım tahmin edebiliriz. Fakat rahip İsrail'in akıbeti iyi gj. mamış, Kadıköy Konsülü karîu-lanyla işinden atüımştır.
Nitekim bu dini-diplomatik çaba sonuç vermemiş, 685 senesinde Hazarlaf (Hunlar değil), Albanya, Ermenistan ve Gürcistan üzerine büyük bir saldın yap. maşlardır. İlteberin yaptıklamun Hazar otağmda onaylaıunadığı, kağanlık ma-kamımn fırsat var iken güneyin zenginliklerinden istifade etmeyi düşündüğü anlaşılıyor. Bu saldmda her üç ülkenin yöneticileri de hayatım kaybetmiş, Kaf-kaslann güneyi büyük darbe yemiştir”. Bu saldınmn toprak açısmdan en önemli sonucunu ise, 33 yıl sonra Müslümanlarca yeniden fethedUdiğini gördüğümüze göre, Derbent'in Hazarların eline geçmesi olmuştur**.
Hazarlar ve Bizans: Kırım Meselesi
Geleneksel olarak Bizans ve Hazarlarm Araplara karşı müttefikçe davrandığı söylenir, ancak bu en erken dönemde dahi tersini düşündürecek gelişmelo var. Belki yerli halklarm Hazar korkusu İstanbul ve Şam'daki yöneticileri onları korumak üzere ortak hareket etmeye sevk etmiş olmalı ki, bu bölgeyi her iki imparatorluk yapısının ortak sahası olareık gören bir antlaşma imzalandı’’. Bi-zans'm mantıksız ve fevri hükümdarı genç II. lustinianos (685-695,705-711) h-
Novoad'taev, Htztnhoe gotutUrstno, s. 81, bu ismin İranlIlardan almdığuu söyler ama Tüıkçcdcb kelimenin tam da bir ilah ismi için beklenen açıklaması vardır kutv + ir "mukaddes, kutlu kiiMe' Kalankaüı Moms, AUmn Tariki, s. 237-239, 244-245.
Novoael'taev, Haıartkot gcmtdmrthm, s. 176; Ihınlop, Hazar Yahudi Tariki, s. 74.
Artamanov, Haza Tardıi, s. 253-254; Dunlop, Hazar Yahudi Tarihi, s. 74.
Novoael'taev, Hazankot goaudarttvo. s. 102. bu el değipklitini 670 senesinde Cuvanfir'in âbnaiM bağlar.
OMrogonky, Buaıu DtvUti Tarihi, s. 121; Artamonov, Hazar Tarihi, s. 255.
V^pjbılıriz. Öbür türlü, 703 yılına kadar Ermeni isyanlarıyla uğraşan Arapla-hovle üç cephede işleri daha zor olurdu
Kendisi çok becerikli biri olmasa da, ortam sayesinde doğudaki işleri yolu-^laoyan II. lustinianos'un İstanbul'da bozulan işlerinden, Hazar bağlantısı selimle bahsetmemiz gerekiyor. 695 senesinde tahttan indirilen lustinianos Kı-ıjiıi sürgüne gönderilmişti. Orada rahat durmayınca İstanbul'a gönderilip öl-jjjjuleceği haberini aldı ve 698'de kaçıp Hazarlara sığındı. O şuada Kınm'ın 0İ(ce güney ve batısmdaki sahil arazisinin Bizans denetiminde olduğu, geri lıljnıran Hazarlara geçtiği düşünülüyor*^. Hazar kağanı bu burnu kesik dev-İmparatoru iyi karşıladı ve kızkardeşini verdi. Bu durum İstanbul'da endi-|(fle karşılandı ve bir elçilik heyeti kağandan lustinianos'un teslimini istedi. Ilınsı vasıtasıyla kağanın teslim karannı öğrenen lustinianos gizlice ve mace-«h bir yolculukla kaçtı ve Tuna Bulgar Ham Tervel'e (-700--721) gidip yardım (Kdi.Tervel güçlü bir orduyla onunla birlikte İstanbul'a yürüdü ve 705 sene jndf tahtı II. Tiberious'tan kapmayı başardı. İşler oturunca da eşini Hazar'dan jrtiıtti".
Ancak Bulgar ve Araplarla antlaşmalan bozarak savaş ilan eden ve ülkesini zora sokan lustinianos, hem zamamnda kendisini öldürmek isteyen Hazar (ajanından öç almak, hem de Hazarlann eline geçen Kerson'u geri kazanmak ıgnHvaş ilan etmekte gecikmedi. Bu kez hatası hayatma mal oldu. Kerson halinim da lustinianos idaresine tepkili olduğu bir ortamda Bizans gemileri gelip iaiti ele geçirdiler ve oraya atanan Hazar tudununu esir aldılar. İkinci bir seferiz de halkı cezalandırmak istedi, ancak Ermerü asıllı Bardanes (Vardan) adh komutan isyan etti ve Hazarlan yardıma çağırdı. Sonuçta Bizans tudımu serbest İnaksa da, yolculuk esnasmda öldü. Hazarlar da buna cenazeye eşlik eden 300 Kzans askerini öldürerek cevap verdiler. Kırım'da başlayan ve Hazar desteği pnn isyan, nihayetinde İstanbul'da lustinianos'un ve Hazar eşinden olan veli-ıht oğlunun öldürülmesiyle sona erdi Hazankoe gosudarstvo, s. 177. 701 senesinde v*li Muhanuned bin Mervan'ın bıstırdıj o pçid olarak ayrılınca yeıuden bajlamif, 704'te nihayet bastırılmıştır İbn'ül-Esir, isim Tur ,^(V-,l.428,463.
aynı hanedandan yöneticiler için tamdık bir yerdi. 655 senesinde Kınjı,>j^^
zans arazisinin merkezi olan Kerson'da yaşanan genel gıda kıthğmı <
Bizans belgesine dayanan Artamonov, yanmadamn tarım yapılan
kesimleri de dâhil önemli bir kısmının daha VII. yüzyıl ortasında Hazar
ne girdiğini söyler . II. lustinianos'un sürgün olduğu Kerson'dan Haza kolayca temas kurmasında işbu coğrafi yakmiığm da payı olabilir. Öte y ^ bu tespit doğru ise, böyle bir tarih Hazarlann Bulgar zaferinden çok önce nn gerisine atlayarak Kırım'a hâkim oldukları anlamına gelecektir.
replika telefonlar sizin icin sundu
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder